Doanh nghiệp không thành lập công đoàn vẫn phải đóng kinh phí công đoàn 2%: Căn cứ pháp lý và những vấn đề cần lưu ý từ năm 2026

Trong quá trình tư vấn doanh nghiệp, một trong những câu hỏi thường gặp là: “Nếu doanh nghiệp chưa thành lập công đoàn cơ sở thì có phải đóng kinh phí công đoàn hay không?”

Trên thực tế, không ít doanh nghiệp cho rằng nghĩa vụ đóng kinh phí công đoàn chỉ phát sinh khi đã thành lập công đoàn cơ sở hoặc có đoàn viên công đoàn đang hoạt động tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, quy định của pháp luật hiện hành lại không xác định nghĩa vụ này dựa trên việc doanh nghiệp có hay không có tổ chức công đoàn.

Từ ngày 16/5/2026, khi Nghị định 105/2026/NĐ-CP có hiệu lực, các quy định về tài chính công đoàn tiếp tục được hoàn thiện và làm rõ hơn, đặc biệt đối với vấn đề chậm đóng, không đóng, miễn đóng hoặc tạm dừng đóng kinh phí công đoàn.

Bài viết dưới đây sẽ đưa đến cho Quý khách hàng nội dung Doanh nghiệp không thành lập công đoàn vẫn phải đóng kinh phí công đoàn 2%: Căn cứ pháp lý và những vấn đề cần lưu ý từ năm 2026:

I. Cơ sở pháp lý

- Luật Công đoàn số 50/2024/QH15;

- Nghị định số 105/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công đoàn về tài chính công đoàn

II. Nội dung

1. Kinh phí công đoàn là gì?

Theo điểm b khoản 1 Điều 29 Luật Công đoàn 2024 (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 8 Điều 2 Luật số 97/2025/QH15), kinh phí công đoàn là khoản tài chính do người sử dụng lao động đóng để hình thành nguồn tài chính phục vụ hoạt động công đoàn.

Cụ thể, luật quy định: Kinh phí công đoàn do doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp không hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước và các cơ quan, tổ chức, đơn vị có sử dụng lao động đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động.

Như vậy, đây là nghĩa vụ tài chính của người sử dụng lao động, không phải khoản tiền do người lao động đóng góp.

Cần phân biệt:

• Kinh phí công đoàn: do doanh nghiệp đóng;
• Đoàn phí công đoàn: do đoàn viên công đoàn đóng theo quy định của tổ chức công đoàn.

2. Không thành lập công đoàn cơ sở có phải đóng kinh phí công đoàn không?

Khoản 1 Điều 2 Nghị định 105/2026/NĐ-CP xác định đối tượng đóng kinh phí công đoàn bao gồm:

• Doanh nghiệp;
• Hợp tác xã;
• Liên hiệp hợp tác xã;
• Đơn vị sự nghiệp không hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước;
• Các cơ quan, tổ chức, đơn vị khác có sử dụng lao động theo quy định của pháp luật.

Đáng lưu ý, quy định này không đề cập điều kiện phải có công đoàn cơ sở mới phải đóng. Thực tế, nguyên tắc này đã tồn tại từ Nghị định 191/2013/NĐ-CP trước đây và tiếp tục được kế thừa trong hệ thống pháp luật hiện hành. Nghị định 191/2013/NĐ-CP từng xác định rõ đối tượng đóng kinh phí công đoàn không phụ thuộc vào việc đã hay chưa thành lập tổ chức công đoàn cơ sở.

Do đó, việc doanh nghiệp chưa thành lập công đoàn không làm phát sinh quyền miễn đóng kinh phí công đoàn.

3. Mức đóng kinh phí công đoàn năm 2026

Theo điểm b khoản 1 Điều 29 Luật Công đoàn 2024: Kinh phí công đoàn = 2% x Quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc

Quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người lao động là cơ sở để xác định số kinh phí công đoàn phải nộp.

Ví dụ: Nếu doanh nghiệp có quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội trong tháng là 800 triệu đồng thì số kinh phí công đoàn phải đóng là: 2% x 800.000.000 = 16.000.000. Tương ứng doanh nghiệp phải đóng 16 triệu đồng kinh phí công đoàn trong tháng đó.

4. Thời hạn và phương thức đóng từ ngày 16/5/2026

Theo Điều 4 Nghị định 105/2026/NĐ-CP, kinh phí công đoàn được thực hiện theo phương thức đóng định kỳ.

Đối với đa số doanh nghiệp, việc đóng kinh phí công đoàn được thực hiện mỗi tháng một lần cùng thời điểm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động.

Việc đồng bộ thời điểm đóng với bảo hiểm xã hội giúp cơ quan quản lý dễ đối chiếu dữ liệu lao động, đồng thời hạn chế tình trạng chậm đóng kéo dài.

5. Doanh nghiệp có thể bị xử phạt nếu không đóng kinh phí công đoàn không?

Khi thuộc đối tượng phải đóng nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ tài chính công đoàn, doanh nghiệp có thể đối mặt với:

• Truy thu số tiền chưa đóng;
• Yêu cầu nộp phần còn thiếu;
• Xử phạt vi phạm hành chính theo quy định hiện hành;
• Các biện pháp xử lý khác theo pháp luật về công đoàn và lao động.

Đặc biệt, từ khi Nghị định 105/2026/NĐ-CP làm rõ khái niệm “không đóng kinh phí công đoàn”, cơ sở pháp lý cho việc xử lý các trường hợp cố tình né tránh nghĩa vụ cũng trở nên rõ ràng hơn.

6. Trường hợp nào được miễn, giảm hoặc tạm dừng đóng?

Luật Công đoàn 2024 cho phép một số trường hợp được xem xét miễn, giảm hoặc tạm dừng đóng kinh phí công đoàn.

Một số trường hợp tiêu biểu gồm:

Miễn đóng: Doanh nghiệp đang thực hiện giải thể hoặc phá sản theo quy định của pháp luật có thể được xem xét miễn số kinh phí công đoàn chưa đóng.

Giảm mức đóng: Doanh nghiệp gặp khó khăn do nguyên nhân kinh tế hoặc sự kiện bất khả kháng có thể được xem xét giảm mức đóng theo hồ sơ và điều kiện luật định.

Tạm dừng đóng: Một số trường hợp đặc biệt đáp ứng điều kiện theo quy định có thể được xem xét tạm dừng đóng trong thời gian nhất định. Theo quy định mới, thời gian tạm dừng có thể lên đến 12 tháng. Tuy nhiên, đây không phải cơ chế tự động áp dụng. Doanh nghiệp phải thực hiện hồ sơ đề nghị và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

7. Doanh nghiệp cần rà soát gì trong năm 2026?

Trước khi các quy định mới được áp dụng đồng bộ, doanh nghiệp nên kiểm tra:

• Tình trạng thực hiện nghĩa vụ kinh phí công đoàn hiện nay;
• Quỹ tiền lương đang sử dụng để tính đóng;
• Danh sách lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc;
• Hồ sơ miễn, giảm hoặc tạm dừng đóng (nếu có);
• Chứng từ nộp kinh phí công đoàn các kỳ trước.

Đây là nội dung thường được đối chiếu cùng với hồ sơ lao động, bảo hiểm xã hội và tình trạng tuân thủ pháp luật lao động của doanh nghiệp.

Pháp luật hiện hành không quy định doanh nghiệp chỉ phải đóng kinh phí công đoàn khi đã thành lập công đoàn cơ sở. Ngược lại, nghĩa vụ đóng kinh phí công đoàn được xác định dựa trên tư cách người sử dụng lao động và việc có sử dụng lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Do đó, kể từ khi Luật Công đoàn 2024 và Nghị định 105/2026/NĐ-CP có hiệu lực, doanh nghiệp cần hiểu đúng rằng việc chưa thành lập công đoàn không phải căn cứ miễn đóng kinh phí công đoàn. Việc rà soát và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính này là cần thiết để tránh nguy cơ truy thu, xử phạt và các rủi ro pháp lý phát sinh trong quá trình hoạt động.

Quý Khách hàng có thể tham khảo một số nội dung sau đây: NHỮNG LƯU Ý CỦA DOANH NGHIỆP TRƯỚC KHI TIẾN HÀNH THỦ TỤC GIẢI THỂ | NHỮNG LƯU Ý SAU KHI THÀNH LẬP DOANH NGHIỆP |NHỮNG LƯU Ý SAU KHI TẠM NGỪNG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP

UY TÍN – CHẤT LƯỢNG – HIỆU QUẢ CAO là những giá trị chúng tôi mang tới cho Quý khách hàng. Đáp lại những giá trị đó là những phản hồi tích cực đã mang lại động lực cho Khánh An phát triển như ngày hôm nay.

Trên đây là nội dung tư vấn của chúng tôi về Doanh nghiệp không thành lập công đoàn vẫn phải đóng kinh phí công đoàn 2%: Căn cứ pháp lý và những vấn đề cần lưu ý từ năm 2026. Mọi thắc mắc, Quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với Công ty tư vấn Khánh An chúng tôi để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện một cách nhanh gọn, hiệu quả.

Thông tin liên hệ:

CÔNG TY LUẬT TNHH KHÁNH AN BUSINESS LAW

Hotline: 097.652.9499 

Địa chỉ: Toà nhà 88 Tô Vĩnh Diện, phường Khương Đình, Hà Nội

Web: khanhanlaw.com

Email: Info@khanhanlaw.net

Rất hân hạnh được hợp tác cùng Quý khách!