Xin giấy phép xây dựng cần gì? Quy định xử phạt mới nhất

Trong lĩnh vực xây dựng, việc xin giấy phép không chỉ là thủ tục hành chính bắt buộc mà còn là “lá chắn pháp lý” giúp chủ đầu tư tránh những rủi ro nghiêm trọng trong quá trình thi công. Đặc biệt, với những cập nhật mới từ Luật Xây dựng 2025 có hiệu lực từ năm 2026, nhiều quy định về điều kiện cấp phép, trường hợp miễn giấy phép cũng như mức xử phạt vi phạm đã có sự thay đổi đáng kể.

Vậy xin giấy phép xây dựng cần chuẩn bị những gì? Những trường hợp nào bắt buộc phải xin phép và đâu là các lỗi vi phạm thường gặp có thể dẫn đến bị xử phạt nặng? Nếu không nắm rõ, bạn hoàn toàn có thể đối mặt với việc đình chỉ thi công, thậm chí bị tháo dỡ công trình. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn diện từ hồ sơ, điều kiện đến quy định xử phạt mới nhất, để quá trình xây dựng diễn ra đúng luật và an toàn.

Hồ sơ xin cấp Giấy phép xây dựng gồm những gì?

Theo quy định của Luật Xây dựng và Nghị định 175/2024/NĐ-CP, thành phần hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép xây dựng được xác định tùy theo loại công trình cụ thể. Dưới đây là các nhóm hồ sơ phổ biến:

1. Đối với nhà ở riêng lẻ

Hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép xây dựng mới đối với nhà ở riêng lẻ bao gồm:

• Đơn đề nghị cấp Giấy phép xây dựng theo mẫu quy định;
• Giấy tờ hợp pháp chứng minh quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai;
• Hồ sơ thiết kế xây dựng công trình;
• Bản cam kết bảo đảm an toàn đối với công trình liền kề trong trường hợp xây dựng có ảnh hưởng đến các công trình xung quanh.

2. Đối với công trình xây dựng không theo tuyến

Hồ sơ gồm:

• Đơn đề nghị cấp Giấy phép xây dựng;
• Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp;
• Quyết định phê duyệt dự án hoặc văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định;
• Hồ sơ thiết kế xây dựng của công trình;
• Văn bản thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy, kết quả thẩm định thiết kế hoặc các tài liệu pháp lý liên quan khác đối với công trình thuộc diện yêu cầu theo quy định pháp luật chuyên ngành;
• Bản kê khai năng lực, kinh nghiệm của tổ chức thiết kế và chứng chỉ hành nghề của cá nhân chủ trì thiết kế theo quy định.

3. Đối với công trình xây dựng theo tuyến

Ngoài các tài liệu tương tự công trình không theo tuyến, hồ sơ cần bổ sung:

• Văn bản chấp thuận hướng tuyến hoặc vị trí công trình của cơ quan có thẩm quyền;
• Quyết định thu hồi đất hoặc văn bản liên quan đến việc sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai (nếu có).

4. Đối với công trình tôn giáo

Hồ sơ bao gồm:

• Các tài liệu như đối với công trình xây dựng không theo tuyến;
• Văn bản chấp thuận của cơ quan quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo đối với nhu cầu xây dựng và quy mô công trình.

5. Đối với công trình tượng đài, tranh hoành tráng

Ngoài hồ sơ cơ bản, cần bổ sung:

• Văn bản chấp thuận của cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa liên quan đến nội dung, quy mô và địa điểm xây dựng công trình.

6. Đối với công trình quảng cáo và công trình của cơ quan ngoại giao

Việc lập hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép xây dựng được thực hiện theo quy định của pháp luật về quảng cáo, pháp luật về ngoại giao và các quy định pháp luật có liên quan.

Thẩm quyền cấp Giấy phép xây dựng theo quy định hiện hành

Theo quy định của Luật Xây dựng đã được sửa đổi, bổ sung và Nghị định 175/2024/NĐ-CP, thẩm quyền cấp Giấy phép xây dựng được phân cấp như sau:

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền cấp Giấy phép xây dựng đối với các công trình thuộc đối tượng phải cấp phép xây dựng trên địa bàn, trừ các trường hợp thuộc thẩm quyền của cấp huyện hoặc cấp xã theo phân cấp.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được phân cấp hoặc ủy quyền cho Sở Xây dựng, Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế hoặc cơ quan chuyên môn phù hợp thực hiện cấp Giấy phép xây dựng theo phạm vi quản lý.
• Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc cấp xã thực hiện thẩm quyền cấp Giấy phép xây dựng theo phân cấp quản lý hành chính và quy định cụ thể của địa phương sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính.

Ngoài ra, theo các quy định mới về tổ chức chính quyền địa phương và sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều thủ tục cấp Giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ và công trình quy mô nhỏ đã được phân cấp mạnh hơn cho cấp cơ sở nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Quy định mới sau sắp xếp đơn vị hành chính

Theo Điều 4 Nghị định 140/2025/NĐ-CP, sau khi thực hiện việc sáp nhập và sắp xếp đơn vị hành chính, thẩm quyền liên quan đến Giấy phép xây dựng có sự điều chỉnh đáng chú ý:

• Ủy ban nhân dân cấp xã là cơ quan trực tiếp thực hiện thẩm quyền cấp Giấy phép xây dựng đối với các trường hợp được quy định tại Luật Xây dựng (đã sửa đổi, bổ sung).
• Đồng thời, cấp xã cũng có thẩm quyền chấp thuận địa điểm xây dựng theo quy định tại Nghị định 175/2024/NĐ-CP.
• Trình tự, thủ tục cấp phép và các nội dung liên quan vẫn được thực hiện theo quy định của Luật Xây dựng và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Như vậy, theo quy định hiện hành, thẩm quyền cấp Giấy phép xây dựng đã được phân cấp chủ yếu về Ủy ban nhân dân cấp xã.

Mức xử phạt khi xây dựng không có Giấy phép

Hành vi thi công xây dựng công trình mà không có Giấy phép xây dựng (trong trường hợp pháp luật yêu cầu phải có) sẽ bị xử phạt theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP với các mức cụ thể như sau:

• Từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với hành vi xây dựng nhà ở riêng lẻ không có giấy phép.
• Từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với nhà ở riêng lẻ xây dựng trong khu bảo tồn, khu di tích lịch sử – văn hóa hoặc các công trình xây dựng khác.
• Từ 120.000.000 đồng đến 140.000.000 đồng đối với các công trình thuộc diện phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc báo cáo kinh tế – kỹ thuật.

Kết luận

Giấy phép xây dựng không đơn thuần là một thủ tục pháp lý, mà là yếu tố cốt lõi đảm bảo công trình được triển khai đúng quy hoạch, đúng kỹ thuật và đúng quy định của pháp luật. Trong bối cảnh các quy định liên tục được cập nhật, đặc biệt là việc mở rộng các trường hợp miễn giấy phép nhưng đồng thời siết chặt quản lý và xử phạt vi phạm, việc nắm rõ quy định là điều không thể xem nhẹ.

Thực tế cho thấy, nhiều sai sót trong xây dựng không xuất phát từ cố ý, mà đến từ việc thiếu hiểu biết về thủ tục và quy định pháp luật. Vì vậy, chủ động tìm hiểu kỹ hồ sơ cần chuẩn bị, tuân thủ đúng quy trình và cập nhật các quy định xử phạt mới sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian, chi phí và tránh những rủi ro không đáng có. Một công trình hợp pháp ngay từ đầu chính là nền tảng vững chắc cho sự an tâm và giá trị lâu dài về sau.

Giới thiệu về dịch vụ Công ty Luật TNHH Khánh An Business Law 

Khánh An Business Law cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ xin giấy phép xây dựng uy tín, hỗ trợ khách hàng thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý theo đúng quy định hiện hành. Công ty hỗ trợ tư vấn điều kiện cấp phép, chuẩn bị hồ sơ, đại diện làm việc với cơ quan chức năng và theo dõi quá trình xử lý hồ sơ đến khi hoàn tất. Với kinh nghiệm thực tiễn cùng đội ngũ chuyên môn am hiểu pháp luật xây dựng, Khánh An Business Law giúp khách hàng tiết kiệm thời gian, hạn chế rủi ro và đảm bảo quá trình xin giấy phép xây dựng diễn ra nhanh chóng, thuận lợi.

Giá trị cốt lõi của Khánh An

Chúng tôi luôn hướng tới 3 giá trị cốt lõi: UY TÍN – CHẤT LƯỢNG – HIỆU QUẢ CAO. Những giá trị này không chỉ là kim chỉ nam trong hoạt động của chúng tôi mà còn là động lực để chúng tôi không ngừng phát triển. Chúng tôi tự hào khi nhận được những phản hồi tích cực từ Quý Khách hàng, điều này khẳng định chất lượng dịch vụ mà chúng tôi cung cấp.

Khánh An sẽ tiếp tục nỗ lực hết mình để mang đến dịch vụ luật tốt nhất, đồng hành cùng sự phát triển bền vững của Quý Khách hàng.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

CÔNG TY LUẬT TNHH KHÁNH AN BUSINESS LAW

Address: 88 To Vinh Dien, Khuong Dinh, Ha Noi

Hotline: 097.652.9499 

Web: Khanhanlaw.com

Email: Info@khanhanlaw.net

Rất hân hạnh được hợp tác cùng Quý khách!