Gọi vốn cộng đồng (crowfunding) là một kênh huyđộng vốn hiệu quả cho các doanh nghiệp khởi nghiệp startup, doanh nghiệp vừa vànhỏ, các dự án đầu tư. Vậy gọi vốn cộng đồng được quy định như thế nào theopháp luật Việt Nam.
Gọi vốncộng đồng là gì
Gọi vốn cộng đồng là một hình thức gây quỹ tậpthể mà theo đó những cá nhân, tổ chức đóng góp tiền của họ thông qua nền tảngcông nghệ để hỗ trợ cho các dự án hoặc sáng kiến do cá nhân, tổ chức khác khởixướng.
Cáchình thức gọi vốn cộng đồng cơ bản
Góp vốn cho vay (lending-based crowdfunding): là hình thức những người góp vốn trở thành bêncho vay, hình thức này phù hợp với những doanh nghiệp nhỏ không đủ tài sản thếchấp để vay ngân hàng, cần sự trợ giúp của những người ủng hộ trong xã hội. Vốnvay sẽ được lấy từ vốn góp của cộng đồng hoặc từ những người đã có kinh nghiệmkinh doanh nhằm tạo thêm dòng vốn luân chuyển lớn hơn giúp doanh nghiệp vừa vànhỏ.
Góp vốn cổ phần (equity-based crowdfunding): Đây là hình thức mua cổ phần của một công ty mớicó tiềm năng. Nhà đầu tư sẽ nhận lại cổ phần cũng như lợi nhuận nếu công ty đókinh doanh có lãi.
Từ thiện (donation-based crowdfunding): thường được các tổ chức xã hội, tổ chức từ thiện,tổ chức phi chính phủ đứng ra kêu gọi tài trợ để giúp đỡ những dự án không nhằmmục tiêu lợi nhuận như hỗ trợ thiên tai, giúp đỡ người có hoàn cảnh đặc biệt…,do đó chủ dự án không cần trả lợi ích cho người góp vốn.
Nhận quà tri ân (reward-based crowdfunding): Hình thức này giúp huy động vốn để thực hiệnnhững ý tưởng mới chưa bao giờ có trước đó. Số vốn được tài trợ sẽ chia rathành nhiều gói khác nhau, mỗi gói tương ứng với một phần quà. Nhà đầu tư sẽ nhậnđược quà khi dự án thành công và nó không xét đến lợi nhuận hay cổ phần.
Quy địnhpháp luật Việt Nam về gọi vốn cộng đồng
Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa cókhung pháp lý về gọi vốn cộng đồng.
Pháp luật chưa có quy định cụ thể về tư cách,quyền hạn, trách nhiệm của mỗi bên trong quan hệ gọi vốn cộng đồng (bên gọi vốncộng đồng, bên góp vốn cộng đồng, bên cung cấp dịch vụ gọi vốn cộng đồng), dođó không có cơ sở pháp lý áp dụng khi phát sinh tranh chấp. Cụ thể, về phía chủdự án có nguy cơ bị đánh cắp hoặc sao chép ý tưởng kinh doanh, đặc biệt trongtrường hợp việc gọi vốn không thành công nhưng pháp luật hiện hành vẫn chưa cóquy định để điều chỉnh. Về phía các công ty cung cấp nền tảng công nghệ huy độngvốn thì có thể rủi ro về việc áp dụng công nghệ để thẩm định thông tin dự ánhuy động vốn, rủi ro từ các hoạt động rửa tiền và rủi ro không thực hiện đầy đủcác cam kết của chủ dự án với nhà đầu tư, hay việc bảo đảm hoạt động và uy tíncủa kênh huy động vốn đều chưa có quy định pháp luật áp dụng. Về phía nhà đầutư có thể rủi ro, như khoản đầu tư đó không đến đúng với chủ dự án cần nhận vốndo hoạt động của kênh huy động vốn không được bảo đảm cũng là vấn đề chưa đượcpháp luật điều chỉnh. Ngoài ra, các chủ thể tham gia có thể lợi dụng việc thiếuquy định pháp luật để gọi vốn trái phép, cho vay tín dụng đen… qua các nền tảnggọi vốn cộng đồng.
Hoạt động gọi vốn cộng đồng đang áp dụng phápluật hiện hành có liên quan như dân sự, thương mại, doanh nghiệp, chứng khoán,thương mại điện tử,…Tuy nhiên, các quy định này chưa thực sự phù hợp với hoạt độnggọi vốn cộng đồng. Cụ thể như sau:
Thực tế cho thấy, bên gọi vốn cộng đồng thực hiệnhoạt động thương mại điện tử trong lĩnh vực tài chính. Tuy nhiên theo văn bản hợpnhất số 14/VBHN-BTC năm 2021 về thương mại điện tử, nghị định này không điều chỉnhhoạt động thương mại trong lĩnh vực tài chính. Điều đó có nghĩa là các quy địnhpháp luật về vấn đề này vẫn đang bỏ ngỏ.
Trong mô hình lending-based crowdfunding, căn cứtheo khoản 2 điều 8 Luật các tổ chức tín dụng năm 2010, các hoạt động huy độngvốn từ công chúng chưa được cấp phép là không hợp pháp. Do đó các tổ chức cungcấp dịch vụ gọi vốn cổ đông dễ có khả năng bị xem là hoạt động huy động vốnkhông hợp pháp.
Trong mô hình equity-based, việc xác định bảnchất giao dịch phát hành cổ phần của chủ dự án cho các nhà đầu tư có phù hợp vớiquy định pháp lý hiện hành hay không là một vấn đề khá phức tạp. Trên thực tế,chủ dự án hoàn toàn có thể tự do kêu gọi vốn từ 1-2 nhà đầu tư nhất định nhưngmột khi số lượng nhà đầu tư trở nên lớn và đa dạng hơn thì câu hỏi "liệu hoạt độngnày có bị xem là "chào bán chứng khoán ra công chúng” và chủ dự án sẽ phải đáp ứngcác điều kiện cũng như tuân thủ các thủ tục tốn kém và phức tạp để thực hiện hoạtđộng này theo quy định của Luật Chứng khoán 2019 hay không?
Theo điều 4 Luật chứng khoán năm 2019:
"19.Chào bán chứng khoán ra công chúng là việc chào bán chứng khoán theo một trongcác phương thức sau đây:
a)Chào bán thông qua phương tiện thông tin đại chúng;
b)Chào bán cho từ 100 nhà đầu tư trở lên, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyênnghiệp;
c)Chào bán cho các nhà đầu tư không xác định.”
"20. Chàobán chứng khoán riêng lẻ là việc chào bán chứng khoán không thuộc trường hợp quyđịnh tại điểm a khoản 19 Điều này và theo một trong các phương thức sau đây:
a)Chào bán cho dưới 100 nhà đầu tư, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp;
b) Chỉchào bán cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.”
Từ quy định trên, bất kỳ việc chào bán chứngkhoán nào rơi vào một trong các hình thức được quy định tại khoản 19 Điều 4 củaLuật này đều được xem là chào bán chứng khoán ra công chúng. Theo đó, nếu mộtdoanh nghiệp chào bán chứng khoán cho 99 nhà đầu tư không xác định bị xem làđang thực hiện chào bán chứng khoán ra công chúng. Tuy nhiên, khi xem xét khoản20 Điều 4 của Luật này, chỉ cần việc chào bán không được thực hiện qua phươngtiện thông tin đại chúng và nhắm đến 99 nhà đầu tư bất kỳ (không kể là xác địnhhay không xác định) đều có thể được xem là chào bán chứng khoán riêng lẻ. Như vậy,phải chăng đối với cùng một trường hợp chào bán lại có thể phân loại đồng thờivào cả 2 hình thức chào bán nêu trên. Mặt khác, Luật chứng khoán không giảithích thuật ngữ nhà đầu tư không xác định là gì? Không xác định ở đây là khôngxác định về số lượng hay danh tính của nhà đầu tư hay cả hai.
Kết luận: Trong bốicảnh luật pháp về gọi vốn cộng đồng không rõ ràng, các bên cần có kiến thức pháp lý sâu rộng đểphòng tránh rủi ro.
Tham khảo:
UY TÍN – CHẤT LƯỢNG – HIỆU QUẢCAO là những giá trị chúng tôi mang tớicho quý khách. Rất mong nhận được phản hồi tích cực từ phía khách hàng dành choKhánh An để chúng tôi có thể phát triển tiếp và giúp Quý khách nhiều hơn.
Thông tin liên hệ:
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN KHÁNH AN
Địa chỉ: Toà nhà 88 Tô Vĩnh Diện, Khương Trung, Thanh Xuân, Hà Nội
Hotline:02466.885.821 hoặc 096.987.7894
Email:info@khanhanlaw.net
Website:https://khanhanlaw.com/