DỰ THẢO SỬA ĐỔI LUẬT ĐẦU TƯ 2026: NHỮNG THAY ĐỔI QUAN TRỌNG VỀ NGÀNH, NGHỀ ĐẦU TƯ KINH DOANH CÓ ĐIỀU KIỆN VÀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ

Dự thảo sửa đổi Luật Đầu tư đang đặt ra nhiều nội dung đáng chú ý liên quan đến Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, phương thức quản lý điều kiện kinh doanh và cơ chế chuyển tiếp đối với doanh nghiệp đang hoạt động. Đáng chú ý, dự thảo tiếp tục định hướng cắt giảm các điều kiện gia nhập thị trường, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và tăng cường quản lý thông qua tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và dữ liệu số. Đây là sự thay đổi có ý nghĩa thực tiễn đối với doanh nghiệp, nhà đầu tư và đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài khi xác định ngành nghề kinh doanh, điều kiện đầu tư, điều kiện tiếp cận thị trường và các giấy phép cần thiết trong quá trình triển khai hoạt động tại Việt Nam.

1.   Căn cứ pháp lý

-      Luật Đầu tư 2025;

-      Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đầu tư;

-      Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện do Chính phủ ban hành;

2.   Tìm hiểu chung về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

-    Điều kiện đầu tư kinh doanh là điều kiện mà tổ chức, cá nhân phải đáp ứng khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, không bao gồm các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật do cơ quan có thẩm quyền ban hành về chất lượng sản phẩm, dịch vụ.

-     Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là ngành, nghề kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam mà việc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề đó phải đáp ứng điều kiện cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.

3.   Cắt giảm 62 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Một trong những điểm nổi bật nhất của Luật sửa đổi là việc tiếp tục thu hẹp phạm vi các ngành, nghề phải đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh. So với Luật Đầu tư năm 2025, Luật mới cắt giảm 62 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; Sửa đổi 14 ngành, nghề, tương ứng mức giảm 28,28% so với Luật Đầu tư năm 2025; Giảm khoảng 40% so với Danh mục theo Luật Đầu tư năm 2020.

Tuy nhiên, việc cắt giảm không được thực hiện theo phương thức cơ học. Quan điểm xuyên suốt là chỉ duy trì điều kiện đầu tư kinh doanh đối với những hoạt động mà việc kiểm soát ngay từ thời điểm gia nhập thị trường vẫn thực sự cần thiết. Đối với những ngành, nghề có thể kiểm soát bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, dữ liệu, thanh tra hoặc các công cụ quản lý khác, phương thức quản lý sẽ từng bước được chuyển sang hậu kiểm.

4.   Hạn chế phát sinh thêm điều kiện đầu tư kinh doanh dưới hình thức khác

Việc cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi đi kèm với cơ chế ngăn ngừa việc phát sinh thêm các yêu cầu tương tự dưới hình thức khác.

Theo thông tin được công bố, việc rà soát đã cắt giảm 62 ngành, nghề và sửa đổi, bổ sung 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Qua đó, dự kiến khoảng 786 điều kiện kinh doanh được loại bỏ và 232 thủ tục hành chính được đơn giản hóa.

Tuy nhiên, quá trình cải cách cũng đặt ra yêu cầu phải kiểm soát nguy cơ “tái tạo” điều kiện kinh doanh thông qua các văn bản hướng dẫn hoặc quy định chuyên ngành. Việc một ngành, nghề được đưa ra khỏi danh mục có điều kiện sẽ không đạt được mục tiêu cải cách nếu doanh nghiệp tiếp tục phải đáp ứng những yêu cầu có bản chất tương tự mới được phép hoạt động.

Theo đó, cần bảo đảm sự phân định giữa điều kiện đầu tư kinh doanh và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành. Trên cơ sở đó, Bộ, cơ quan ngang Bộ và chính quyền địa phương tuyệt đối không được ban hành thêm điều kiện đầu tư kinh doanh dưới mọi hình thức khác ngoài danh mục luật định. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm việc cắt giảm điều kiện kinh doanh mang tính thực chất, tránh phát sinh các hình thức “giấy phép con” hoặc yêu cầu có bản chất tương tự nhưng được thể hiện dưới tên gọi khác.

5.   Điểm mới: Kinh doanh khí N₂O được đề xuất đưa vào ngành, nghề có điều kiện

Dự thảo đề xuất bổ sung hoạt động kinh doanh khí N₂O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp vào nhóm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, ngoại trừ các trường hợp phục vụ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học theo phạm vi được dự thảo xác định.

Đề xuất này phản ánh xu hướng tăng cường quản lý đối với những hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự, an toàn xã hội. Điểm cần lưu ý là dự thảo không đặt vấn đề cấm toàn bộ việc sản xuất, kinh doanh hoặc sử dụng N₂O. Thay vào đó, việc quản lý được phân biệt theo mục đích sử dụng.

Đối với các hợp đồng kinh doanh khí N₂O thuộc trường hợp bị cấm đã được ký trước đó, điều khoản chuyển tiếp quy định hợp đồng chấm dứt hiệu lực kể từ ngày 01/01/2027. Các bên có trách nhiệm thực hiện thanh lý hợp đồng trong thời hạn tối đa 45 ngày. Doanh nghiệp thuộc nhóm này cần đặc biệt lưu ý rà soát các hợp đồng đang thực hiện thay vì chỉ tập trung vào việc thay đổi ngành nghề đăng ký kinh doanh.

Quy định này sẽ có tác động trực tiếp đến các tổ chức, cá nhân đang kinh doanh, phân phối hoặc ký kết hợp đồng liên quan đến N₂O.

6.   Thay đổi cơ chế quản lý: Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Một trong những định hướng quan trọng của Luật sửa đổi là thay đổi cơ chế quản lý. Trong cơ chế tiền kiểm, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện hoặc hoàn tất thủ tục trước khi được phép gia nhập thị trường. Trong cơ chế hậu kiểm, doanh nghiệp có thể được tạo điều kiện gia nhập thị trường thuận lợi hơn nhưng phải chịu trách nhiệm về việc bảo đảm hoạt động của mình đáp ứng các yêu cầu pháp luật trong suốt quá trình kinh doanh.

Ví dụ, đối với lĩnh vực nước sạch, việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh không có nghĩa là Nhà nước không còn kiểm soát chất lượng nước. Việc kiểm soát được thực hiện thông qua các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế kiểm tra chất lượng.

Tương tự, đối với một số lĩnh vực như kinh doanh khí hoặc kinh doanh rượu, các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, an toàn, chất lượng và an toàn thực phẩm vẫn tiếp tục được áp dụng theo pháp luật chuyên ngành.

Vì vậy, khi chuyển sang hậu kiểm, doanh nghiệp sẽ cần chú trọng hơn đến hệ thống quản trị nội bộ, hồ sơ chứng minh tuân thủ, kiểm soát chất lượng và khả năng đáp ứng yêu cầu khi cơ quan nhà nước tiến hành thanh tra, kiểm tra.

Giới thiệu về dịch vụ Công ty Luật TNHH Khánh An Business Law

Khánh An tự hào là một trong những Công ty Luật uy tín cung cấp dịch vụ luật tại Việt Nam. Chúng tôi cam kết mang đến cho Quý Khách hàng các giải pháp pháp lý toàn diện và hiệu quả, đáp ứng đầy đủ nhu cầu và yêu cầu của từng doanh nghiệp cũng như cá nhân.

Luật Khánh An Business Law cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, giúp cá nhân và tổ chức nhanh chóng đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý để hoạt động đúng quy định. Công ty hỗ trợ tư vấn và đại diện khách hàng làm việc với cơ quan có thẩm quyền trong quá trình xin cấp phép. Với đội ngũ am hiểu sâu về pháp luật và kinh nghiệm xử lý hồ sơ thực tế, Luật Khánh An Business Law giúp khách hàng tiết kiệm thời gian, hạn chế sai sót và đảm bảo quá trình xin giấy phép diễn ra nhanh chóng, thuận lợi.

Giá trị cốt lõi của Khánh An

Chúng tôi luôn hướng tới 3 giá trị cốt lõi: UY TÍN – CHẤT LƯỢNG – HIỆU QUẢ CAO. Những giá trị này không chỉ là kim chỉ nam trong hoạt động của chúng tôi mà còn là động lực để chúng tôi không ngừng phát triển. Chúng tôi tự hào khi nhận được những phản hồi tích cực từ Quý Khách hàng, điều này khẳng định chất lượng dịch vụ mà chúng tôi cung cấp.

Khánh An sẽ tiếp tục nỗ lực hết mình để mang đến dịch vụ luật tốt nhất, đồng hành cùng sự phát triển bền vững của Quý Khách hàng.

Thông tin liên hệ:

CÔNG TY LUẬT TNHH KHÁNH AN BUSINESS LAW

Hotline: 097.652.9499

Địa chỉ: Toà nhà 88 Tô Vĩnh Diện, phường Khương Đình, Hà Nội.

Web: khanhanlaw.com

Email: Info@khanhanlaw.net

Rất hân hạnh được hợp tác cùng Quý khách!